'M' en ARETHA FRANKLIN
     
 

De incestueuze ‘polka des mandibules’ die redacties van
talkshows zo graag zien, getuigt niet alleen van een
bedroevende creatieve armoede, maar de doublures zijn
veelal ronduit lachwekkend. Vaak zie je hetzelfde
onderwerp in het ‘6 uur Journaal, ‘Één Vandaag’,
in ‘M’, ‘het 8 uur Journaal’, ‘het 10 uur Journaal,
‘Nieuwsuur’ en ‘Laat op 1’.
Nou heb ik het alleen nog maar over de Publieke Omroep.
Het komt regelmatig voor, dat ‘B.N.rs’ op dezelfde dag in
meerdere programma’s zichzelf met zichtbaar plezier
herhalen.
Op 2 augustus wordt Aretha Franklin besproken aan
de tafel van ‘M’. Aanleiding voor het gesprek was de
zwakke gezondheid van de Queen of Soul.

     
       
 

Een sympathieke dj. predikt zijn heilige geloof in de vocale
zeggingskracht van Aretha en hoe zijn moeder hem behalve
pap ook de soul en de gospel inlepelde.
Prima verhaal.
Naast hem zit een op scherp staande vocale bom, die in
de minste trigger aanleiding ziet om te exploderen in
stemkrullen en -buitelingen waar geen acrobaat in het
Cirque du Soleil tegenop kan.
Zoiets heeft een naam, maar die ben ik alweer vergeten.
Wel liet de master of ‘M’ namelijk ‘M’ zelf horen dat ook
zij haar stem loopings kan laten draaien als een op hol
geslagen rollercoaster. Verrassend!
Nou vind ik dat ‘M’ in ‘M’, lollige pakken draagt maar ook
dat het inhoudelijk wel een paar puntjes beter zou kunnen.
‘M’ is een samenraapsel van items die elders zijn opgepikt,
of is het ingepikt of gewoon gepikt… nou ja. Om zich te
onderscheiden van andere talkshows (altijd een
prijzenswaardig voornemen) zocht “M’s producent het in
een oubollig ogend kleurrijk ‘sixties’ decor en plaatste
daar als ‘second banana’ het Thijs Boontjes Dans- en
Showorkest in. Dat klinkt verwachtingsvol en pretentieus.
Nou heb ik bij dat orkest nooit iemand zien dansen, noch
is er sprake van iets dat op show lijkt. Integendeel, de
ongetwijfeld prima muzikanten, zien er nogal shabby uit
en verbergen hun show- feeling achter een sombere blik.
Nou snap ik het wel. Een klein uur aanwezig zijn om een
keer of acht een jingle van anderhalve maat eruit te jassen,
is ook tamelijk frustrerend.
Om de aanwezigheid van het dans en -showorkest te
legitimeren, mogen ze af en toe iemand begeleiden en is er
een rubriekje bedacht.
De redactie zou zich af moeten vragen, of ze zonder dat
orkest ook zo’n rubriekje in het programma zouden
opnemen. Ik denk het niet.
En dan de toon. Wat is de toon van het programma?
De identiteit. Ik zou het niet weten, behalve dat het op
alles lijkt. Een grabbelton van items en gasten die op
herhaling komen.
Als gast moet je wel je best doen om je antwoord in één
zin samen te vatten, anders onderbreekt ‘M’ je gedecideerd
en fabriceert ze zelf de short version.
“M” blaast perslucht door een rietje.

Donderdag 16 augustus overleed de Queen en besteedde ‘M’,
uiteraard opnieuw aandacht aan Aretha Franklin.
Ik zag een bijna letterlijke herhaling van 2 augustus. Dezelfde
paplepel, dezelfde ‘reverend Franklin’ stories met Mahalia
Jackson als regelmatige bezoeker etc. etc.

     
  reverendjacksonmahaliajackson      
 

Oké, de dame met de overrompelende noten in haar imposante
strot was ziek thuis maar dankzij de techniek via haar iPad
toch nog aanwezig om hetzelfde verhaal van 2 augustus nog
eens te herhalen.
Haar invalster aan tafel was zichtbaar onder de indruk van
de vocale talenten van Aretha. Allicht, wie niet. Zij meende,
zoals zo’n beetje elke B.N.er die zich het middelpunt van de
wereld waant, dat wij als kijker de grootsheid van Aretha
pas snappen, als we weten dat zij, de B.N.er, bij haar eigen
begrafenis, de ‘Bridge over Troubled Water’ zal laten zingen,
in de versie van de Queen of Soul.
Alsof ze daar iets aan heeft als ze dood is.
De hele avond werd er aan allerlei tafels door talloze B.N’ers
verteld wat ze wisten, wat ze voelden, waar ze waren en hoe
belangrijk Aretha Franklin in hun leven is geweest.
Ook ‘The Legendary Concertgebouw Concert 1968’, kwam ter
sprake. Matthijs van Nieuwkerk zei in: ‘Laat op 1’, dat hij er
graag bij had willen zijn.

     
  asrethametcover      
 

Nou, ik was erbij.
Sterker nog, ik was de regisseur, de editor en samen met
Willem van Kooten die Aretha interviewde zijn we de
auteursrechthebbenden van het concert.
Aan elke tafel tjilpte het jubelkoor van aangesleepte B.N.ers
dezelfde deun van haar grootsheid. Dezelfde woorden.
Dezelfde bij elkaar gegoogelde kennis.
Kippenvel, grote betekenis voor gelijke burgerrechten,
unieke stem, gelaagde interpretatie, inspiratie voor velen.
Het was een niet te stuiten clichédiarree.
Allemaal waar natuurlijk.
Maar zoveel waarheid van hetzelfde soortelijke gewicht maakt
het niet méér waar.
Laat ik een paar dingen vertellen, die in al die talkshows niet
ter sprake zijn geweest en die uitsluitend betrekking hebben
op het concert in A’dam en over gebeurtenissen in de periferie
daarvan.
In 1966, ’67 en ’68 maakte ik voor de Avro een serie popshows
onder de titel Moef GaGa.

     
 

http://www.bobrooyens.com/Movies/moefgaga-compilatie_5-18.mov

     
 

Freddy Haayen, ontdekker, producer en manager van The Golden
Earring was een kenner van de internationale muziekwereld en
had daar de beste contacten.
Freddy adviseerde mij bij de samenstelling van Moef GaGa.
Willem van Kooten, manager, muziekuitgever en beroemd als
Joost den Draaier, presenteerde.

     
  freddywillem      
 

Freddy wist als eerste, dat Aretha naar Europa zou komen voor
een aantal concerten.
Dat ze kwam was zeer uitzonderlijk.
Aretha had vliegangst.
We wisten dat ze twee concerten in Nederland zou geven, een
avondconcert in Rotterdam en een nachtconcert in Amsterdam.
Daarna nog een concert in Zweden en vandaar terug naar de
Verenigde Staten.
Twee of drie dagen voor de concerten in Nederland kreeg ik de
informatie, dat het management van Aretha één van de concerten
wel op televisie wilde laten opnemen. Ik stelde dat voor aan
Ger Lugtenburg de programmaleider van Avro-televisie.

     
  gerlugtenburg      
 

Ger wilde wel, maar op zo’n korte termijn, binnen het facilitaire
stelsel van de NTS, nog een reportagefaciliteit ter beschikking
krijgen was onmogelijk. Er waren in die tijd maar een paar
reportagewagens en die waren volgeboekt.
TV-opname was dus uitgesloten.
Maar als het niet op televisie kon, dan zouden we het misschien
wel op film kunnen draaien, dacht ik.
Ik vroeg Ger Lugtenburg (ik was freelance) of hij een film van
het concert zou willen uitzenden en hoeveel hij bereid zou zijn,
daarvoor te betalen. Kortom er kwam een afspraak waarbij
Lugtenburg een financiële garantie gaf voor uitzending.
Willem was niet alleen een beroemde presentator, maar ook
toen al een man van contracten en organisatie.
Hij dealde met Aretha’s management dat zij een kopie van het
concert zouden krijgen en de rechten van de film voor de
Verenigde Staten en Canada.
Wij namen de kosten voor het maken van de film op ons en
kregen als tegenprestatie de rechten voor de rest van de wereld.    
Freddy Haayen bekommerde zich om sound, balans en atmo.
De fenomenale filmcameraman Jan Kijser had de hoofdcamera
op het podium.

     
  jankijser1jankijser2      
 

Daarnaast had ik nog twee cameramensen die met een bepaalde
strategie het concert moesten vangen en opvreten.
Zelf draaide ik af en toe iets mee op een opwindbare Bell & Howell
16mm.
Een filmcamera kon maximaal 10 minuten opnemen. Dan was de
film op en moest er een cassette gewisseld worden Om te voorkomen
dat alle drie de camera’s tegelijk zouden stoppen en er gaten zouden
vallen in het concert, was de strategie om de camera’s tijdverzet van
elkaar te starten.
Het wisselen van cassettes gebeurde in de heksenketel op de bühne.
Cassettes verdwenen in een zwarte zak. Op gevoel haalde de camera-
assistent blind de filmrol uit de cassette, stopte die ook weer blind in
een blik en legde er vervolgens blind, een nieuwe rol in.
Gekkenwerk!

Het draaien was geen sinecure. De hoeveelheid materiaal was te
overzien. Dat was drie keer de lengte van het concert plus een beetje
extra voor mijn Bell & Howell, de aankomst van Aretha bij het
Concertgebouw, sfeershots en het interview door Willem van Kooten.
Toen ik ’s middags ter voorbereiding in het Concertgebouw rondliep
zei Willem, hebben we eigenlijk al bloemen voor Aretha en de backing
vocals?
Nee, niet aan gedacht!
Het was de tijd van flowerpower. Een paar weken voor het concert met
Aretha had ik een flowerpower show gemaakt.
Vrachtwagens vol bloemen waren in de studio uitgekiept.
Overrompelende geur, geweldige sfeer. In de ogen van hippies kwijlde
de liefde. Men zong en danste in bergen van vrede, verliefdheid en geluk.
Dat was mooi.
Opeens zag ik in gedachten Aretha-fans met smachtende  blikken,
bloemen werpen naar hun idool.
We bestelden bloemen voor de Queen, haar hofdames ‘The Sweet
Inspirations’

     
  swqeetinspirations      
 

en ook maar meteen een hele zwik om op de bühne te
leggen, met als achterliggende gedachte een verliefd publiek, dat hun
idool een bloem zou toewerpen.
De bloemen kwamen met lange stelen. Die bleken bij een testje lastig te
werpen, dus die hebben we eraf geknipt.
Om nou te voorkomen dat de bloemen daar onbegrepen op de bühne
zouden blijven liggen, ben ik kort voor het concert naar een paar jongens
gestapt die ongeveer tegen de bühne aanzaten en heb ze de bedoeling
uitgelegd.
Dat is ‘Thank God’ totaal uit de hand gelopen.

     
 

bloemen1bloemen2

bloemen3bloemen4

     
 

Het enthousiasme om hun idool te bedelven onder de bloemen was
niet te stuiten.
Iedereen kwam naar voren en wilde bloemen naar haar werpen.
Het was een krankzinnig pandemonium.
Werd ze aanvankelijk nog besprenkeld met bloemen, het escaleerde al
snel naar bekogelen.
Ze zong ‘Satisfaction’ nog uit, maar toen moest de M.C. Pee White,
ingrijpen en het oververhitte publiek tot kalmte manen.
Dat lukte maar ten dele. Het hele concert was van begin tot eind een
hogedrukpan vol emotie, vuur, pijn, enthousiasme, geluk, tranen,
alles zat erin.
Ik heb veel concerten gezien en geregisseerd.
Dit was het allerbeste concert ever!
Bob Rooyens
18.8.’18