De Wereld draait door.

(Van een paar kanten kreeg ik het verzoek om mijn teksten 

die nogal rap voorbij vlogen in ‘De Wereld Draait Door’ op 

de site te zetten, zodat duiding en motief voor een bepaalde 

keuze nog eens nagelezen kan worden.)

Op 17 augustus j.l. ontving ik een mailtje van de redactie van  DWDD met de vraag of ik in de week van de vernieuwende televisie, mijn voorbeelden van vernieuwende televisie uit de geschiedenis van het medium wilde aanprijzen.

Leuk idee!

Nou lijken de media al jarenlang met elkaar te hebben 

afgesproken dat er maar één iemand is, wiens oordeel over

televisie er toe doet, daarom was ik wel nieuwsgierig waarom

men mij vroeg. 

Men wilde wel eens een ander gezicht en als het over 

vernieuwing ging, waarom dan niet de grootste vernieuwer

van televisie zelf gevraagd.

Hoeveel stroop kan een mens verdragen, voor het gewicht

hem door de knieën jaagt.

Redacteur Sander van den Eeden vroeg om 5 voorbeelden van 1 minuut.

Voorbeelden van vernieuwende televisie in 1 minuut 

motiveren, duiden en tonen, vond ik op zich al een 

vernieuwing. ‘Maar’, zo zei Sander, ‘dat is nou eenmaal

de hartslag van DWDD’

Ik accepteerde, dacht na en schreef op:

1.

        In den beginne was er niets en toen was er televisie.  

        Variété als amusement, toneel als drama, zang en dans 

        als voorstelling. Er was, wat er was maar nu kwamen er  

        camera’s bij om het te fotograferen en op een klein zwart/ 

        wit schermpje in huiskamers af te leveren.  

        Een referentiekader was er niet, per definitie was alle  

        televisie nieuw. Eind 50er, begin 60er jaren waren er  

        pioniers die televisie tot meer maakten dan een doorgeefluik  

        van een gebeurtenis. Leen Timp was met Kunstgrepen, de 

        vernieuwer van de soberheid. Frans Peter Wirth vernieuwde 

        met zijn Luther-verfilming het drama... 

        .. en in Nederland schiepen Jef de Groot en Ton van Duinhoven  

        de literaire show. De creatieve potentie van het  medium werd 

        zichtbaar. 

       Roep me maar....

Captions: Clip: Roep me maar..

Auteur: Hugo Claus

Productie en regie: Jef de Groot

3.5.1961

2.

Vernieuwende televisie is in mijn definitie televisie 

die verrast en emotioneel overrompeld. Een voortzetting 

van wat er al is vanuit een andere invalshoek, vorm of 

toon. Dorus , maakte van Variété, televisie. 

Zonder Tom Manders geen Rudy Carrell . 

Amusement, gericht op lachen, ontroeren en paaien van een  

paar mensen in de huiskamer. 

Vernieuwend was de toon van Willem Ruis. Hij doorbrak  

het keurige formuleren, aaien en likken. Hij was aardig,  

pissig en nam geen blad voor de mond. 

Zonder Willem geen Paul de Leeuw. Paul heeft katten, 

jennen en beledigen tot nieuw credo gewekt.  

Zonder Paul geen Gordon en Jolink. De uiteen gevallen  

toppers die de grens van wansmaak, grof gebektheid en  

onderbroekenlol nog een stukje hebben opgerekt.  

Vanavond de vernieuwer van de toon, Willem Ruis .

Clip uit ‘Willem Ruis een terugblik’.

waarin Willem het publiek uitkaffert

bij een finalegame.

3.

Er is een vorm van televisie die haar oorsprong vindt 

bij de potsenmakers op de Jaarmarkt. Figuren uit de 

Commedia dell’ Arte die door de tijd vervloeiden naar 

allerlei andere stereotypen. Van Jan Klaassen en Katrijn 

tot Snip en Snap .  

De Arlecchino, stond model voor de clown, de stoute  

grappenmaker met ontroerende inborst, zoals Charlie Chaplin. 

In ‘88 diende zich in Veronica’s kinderprogramma B.o.o.s. 

een nieuw fenomeen aan. 

Een man van 20 die er uitzag als een ventje van 12. 

Gele haren, geleerde bril, brutale toon. 

In ’99 was hij oprichter, voorzitter, presentator en  

boegbeeld van zijn eigen publieke omroep BNN.  

Een zender met de toon van Pietje Bel en Giel de la Tourette .  

‘Belletje trekken' kreeg door hem een nieuwe dimensie en  

leidde tot vele vernieuwende provocerende programma’s. 

Bart de Graaff. 


clip Bart de Graaff

4.

        Koos Postema is een man met grote verdiensten voor het 

        bespreekbaar maken van moeilijke onderwerpen. Zonder  

        een Groot Uur U, geen taboedoorbrekende televisie van 

        Paul de Leeuw. De creatieve koorddanser die de geniale 

        inval, afwisselt met de spontane adremheid van de mislukte 

        grap. Wim Schippers is een vernieuwer. Authentiek 

        kunstenaar met een sterk persoonlijk gebonden oeuvre.  

        Vpro’s Hoepla doorbrak de truttigheid van  

        jongerenprogramma’s. Gat van Nederland, gemodelleerd  

        naar het Amerikaanse Dreammachine, was ‘n  

        inhoudelijke en esthetische vernieuwing. De VPRO was  

        sowieso jarenlang toonaangevend in vernieuwende televisie.  

        In belangrijke mate geïnspireerd door een jonge, ambitieuze  

        graficus. 

        Hij speelde net als ik met de illusie van het 3 dimensionale,  

        op het 2 dimensionale beeldscherm.  

        Dat leidde tot briljante vernieuwingen in de beeldtaal van 

        het medium. Jaap Drupsteen.

Illustratie met VPRO Leaders

Fragment uit Hertejoch Zanker NPS 1983

5.

        Programma maken is een idee en de omzetting daarvan. 

        Big Brother is een oorspronkelijk idee. Onbekende mensen, 

        kijken naar andere onbekende mensen die niks 

        bijzonders kunnen, noch iets te melden hebben. Dat simpele 

        gegeven, maakte van onbekende mensen helden.  

        Het vraagt lef en moed om zoiets uit te zenden en het hoort  

        zeker bij vernieuwende televisie.  

        Televisie is veranderd van televisie waarbij het programma 

        voorop staat, tot marketing televisie. Het programma als  

        aantrekkelijk product voor de adverteerder.  

        De publieke omroep heeft die focus niet maar gedraagt zich  

        wel zo. 

        Tot slot een vernieuwend programma dat iets totaal  

        baanbrekends had kunnen worden, maar volledig mislukt  

        is. 

        Zonder risico geen vernieuwing. De bedenker is een moedig 

        man, omringd door enthousiaste televisiemensen, die hem  

        niet goed begrepen hebben....

Clip: Heerlijk eerlijk Heertje.)


Bob Rooyens

6 september 2009

Met bijdrage 5 is iets eigenaardigs gebeurd. 

Die is niet uitgezonden. 

Sander van den Eeden belde mij op en legde uit dat de 

oorzaak lag bij een redactiemedewerkster die de licentie-

aanvraag voor een fragment uit Heerlijk eerlijk Heertje

had laten liggen tot de middag van de uitzending.

Heertje, die toch nog een appeltje te schillen had met 

DWDD, weigerde toestemming.