Column
Broadcast Magazine website
17 juni 2013

Nipkow
Op 5 juni werden in de Hilversumse Vorstin de Nipkowschijf
en Reiss Microfoon uitgereikt. Veel majesteitelijks biedt die
Vorstin niet. Ja, misschien dat de Koning van de NPO er
paradeerde met een paar lakeien. Een knikje, een sms’je een
glimlach en intussen verdrinkt een begeesterde radiomaker
met zijn net toegekende Reiss Microfoon, in ’t ongeloof en de
pijn van een zojuist ontvangen ontslagbrief.
Naarmate de Koning van de NPO machtiger wordt, verliest
zijn Koninkrijk aan betekenis. Geen vorst, die de wapenrok
omgord en knokt voor omvang en diversiteit. Integendeel een
arm en een been van een totaal pakket kunnen er best nog af.
Geen prioriteit!
’t Is mooi dat de Gemeente Hilversum de ruimte beschikbaar
stelt, maar ’t is niet de natuurlijke habitat waar ‘het beste’
van televisie en radio thuis hoort. Dat gebouw ligt 500 meter
verderop. Daar, bij Beeld en Geluid ligt de geschiedenis en
hangt het vangnet voor toekomstige dromen.
Zou B&G, dat sterk marketinggericht opereert, de prijzen
niet sexy genoeg vinden voor sponsoring?

Door de jaren heen, hebben de tv-journalisten/critici zich
vasthoudend getoond om ondanks gebrek aan fondsen en
faciliteiten de prijs te laten voortbestaan.
Zelf kreeg ik, als jonge programmamaker, de Nipkowschijf in
1969. Had ook 1968 kunnen zijn, ware het niet dat in ’68 de
armlastigheid van de Stichting Nipkow zo groot was, dat ’t
geld ontbrak om een schijf te laten maken. De Stichting
besloot om dan maar geen prijs uit te reiken.
In 1969 was de situatie dezelfde. Geen geld, geen schijf, maar
om de prijs weer niet uit te reiken, zou gelijk staan met het
opheffen ervan.
De toenmalige jury bedacht een list. De onvergetelijke,
veelzijdige journalist Nico Scheepmaker, belde Mies
Bouwman (Ere Nipkow 1962) en vroeg of hij haar schijf even
mocht lenen.
’s Avonds, in de regie van Studio1, word ik door Nico en wat
mede juryleden overvallen, hoor daar dat ik de schijf heb
gewonnen en krijg die ook fysiek overhandigd.
Geen officiële bijeenkomst, geen getoeter noch gebel, maar
wel een schijf. Nog geen minuut later fluistert Nico in mijn
oor: ‘Bob hij is van Mies, ik moet ‘m zo wel van je terug
hebben.’
Weg schijf, maar voor de buitenwereld was de prijs gered.
Dankzij de inzet van Karel Das destijds directeur van Telefilm
(Cinecentrum), kwam er daarna sponsoring op gang, die de
prijs weer een tijdje op de been hield en van zuurstof voorzag.
Bob Rooyens

 

Column
Broadcast Magazine website
18 juni 2013

Het Domijn
Gisteren kreeg ik een telefoontje van Toon Agterberg. Acteur,
ontwerper, bouwer, teacher, kortom creatieve duizendpoot en
uiterst aimabel mens. Ik leerde ‘m kennen als ontwerper en
bouwer van decors voor een film. Ik ben niet dol op mensen
waarbij: ‘dat kan niet’ of ‘dat is onmogelijk’ het evangelie is
van hun dagelijkse handelen. Dat bleken twee zinnen te zijn
die Toon niet kende. We werkten samen op ‘Het Domijn”. Een
mobiliseringscomplex van het leger aan het A’dam-Rijnkanaal
in Weesp. Het terrein stond leeg, werd door de overheid
verwaarloosd en verloederde. In 1989 werd ’t door een groep
jonge creatieve honden gekraakt. Ze herstelden lekkende
loodsen, verbouwden de hallen tot ateliers en studio’s,
voorzagen die van gas, water, elektriciteit en veranderden een
legeropslagplaats in een paradijsje voor creativiteit. Een
zaaibed waarop het werk van designers, beeldende
kunstenaars, craftsmen, fotografen/filmers, grafisch
ontwerpers etc. kiemt en bloeit. Het is o.a. het winterkwartier
van De Parade en een ‘stage’ voor nieuwe voorstellingen.
Zolang de activiteiten op Het Domijn van culturele en
creatieve aard waren, hanteerde ‘De Dienst der Domeinen’
een gedoogbeleid. De bezuinigingen dwingen ook die ‘Dienst’
te cashen. Onnodige terreinen worden afgestoten. Zo ook ‘Het
Domijn’. Bij de Gemeente Weesp snoof men de geur van geld.
De darmen begonnen te rommelen. Men dacht tegen een
aantrekkelijk bedragje ‘Het Domijn’ te kunnen verwerven om
‘t dan met flinke winst door te verkopen. Prachtige plek, 6,5
ha. altijd wel een speculant te vinden om er iets lelijks op te
zetten. Zo had PostNL wel interesse om er een sorteerfabriek
te plaatsen.
Hoe dan ook, de gezamenlijke gebruikers verenigd in een
coöperatie hebben de tandjes bijgepunt en zich vastgebeten
in behoud. Er was flink wat geld nodig om zelf het terrein
van de ‘Dienst der Domeinen’ te kopen.
De kunstenaars en ambachtslieden die zich als La Liberté
van Delacroix weerbaar toonden voor het behoud van
de vrije creatie, ruimte en geest, zijn er in geslaagd de
benodigde som bijeen te brengen.
In tijden van minder en een stapje terug een geweldige
prestatie en een prachtig voorbeeld van ‘kan niet, bestaat
niet’.
Bob Rooyens

 
 

 

Column
Broadcast Magazine website
19 juni 2013

Loopje
Originele televisievormgeving verlangt dat je nadenkt over de
emotionele content en de visuele omzetting daarvan. Inhoud
bestaat uit emoties en kennisoverdracht. Niks nieuws dus.
Variaties op hetzelfde. Het enige dat verandert is de
vormgeving. De emoties bij ‘Nieuwe Oogst’, (talentenjacht uit
de jaren zestig) zijn niet anders dan die bij X Factor. De enige
variabele is de vormgeving. Veel gelijksoortige programma’s
zijn wat dat betreft elkaars blauwdruk.
Zo zijn de huisje- boompje- beestje-programma’s dol op
het loopje’.De presentator (trice) loopt het shot in en na het
oplepelen van een tekst er weer uit. Of, (variant) gaat ergens
naar binnen of, (hoe comfortabel) loopt tegen een
gesprekspartner aan.

Ook actualiteitenrubrieken zijn verzot op het loopje. De
politicus paradeert zinloos over het Binnenhof, de
wetenschapper loopt de trap op naar niemandsland, de
advocaat grijpt een makkelijk bereikbaar wetboek. Anderen
lopen naar een bureau, een wand met ordners, bladeren
nutteloos in een boek, of staren met papegaaienogen naar
een computerscherm.
Het slaat nergens op, maar bij gebrek aan ideeën zie je die
aanpak dagelijks terug. Het is de stoplap, om een gesproken
tekstje in onder te kunnen brengen.

Bij het NOS-Journaal heeft men over het loopje nagedacht en
bevonden dat het de inhoud ‘newsier’ maakt, urgenter en
dichter bij de kijker brengt.
Hùh!? (Zou CNN dit al weten?)
Dus nieuws is niet gewoon nieuws maar wordt meer nieuws
door het relaxt en ter loops te vertellen(!?) Bovendien maakt ’t,
in de NOS-Journaal-filosofie de nieuwslezers meer tot verteller
en anchor!
Nou is een anker dat van links naar rechts wandelt niet het
droomgewicht om je bootje aan vast te koppelen en als ik een
verteller wil, dan vraag ik Huub Stapel wel.
Bij mij heeft die vormgeving niks verdiept, maar eerder afgeleid
van de berichtgeving. Ik merk dat de loopjes van Rob Trip (een
man waarvan ik blind alles aannam wat hij zei) mij nu
verleiden tot andere gedachten. In een totaalshot, staat de
camera hoger dan ooghoogte. Zijn hoofd lijkt daardoor groter
(groothoek) en zijn dunne, naar o neigende benen nog dunner.
Bovendien zie ik door de gekozen uitsnede meer vloer dan
nieuws. De choreografie van de uitzending, dwingt het Anker
om onderweg een aantal stations aan te doen.
Leidt enorm af.
Bij de dames, draaide ’t voor de breuk met het verleden,
hoofdzakelijk om ’t truitje en het kapsel, daar is nu het
(on)nodige bijgekomen.
Nieuws wordt niet ‘newsier’ door een loopje, maar door een
consequent gehanteerde journalistieke meetlat en de omzetting
van die keuze in een verhelderende vormgevings-dramaturgie.
Bob Rooyens

 
 

 

Column
Broadcast Magazine website
20 juni 2013

 
 

Opleiding
Na ‘het loopje’ van gisteren, vandaag een stapje terug naar
opleiding.
Waar komt zoveel matigheid, na-aap en onkunde
vandaan?
Omroepen werden oorspronkelijk geleid door programma-
makers als Ger Lugtenburg en Gijs Stappershoef. Mannen die
televisiezweet herkenden en programma’s op inhoud en vorm,
met gezag konden bespreken. Dat was vormend en
inspirerend.
Tegenwoordig wordt televisie geleid door managers en
marketeers. Waar programma de boodschap was is het nu
een product. Minder aandacht voor authenticiteit, meer voor
marktaandelen, kijkcijfers en steeds lagere productiekosten.
’t Zal mede een gevolg zijn van inflatoir regiewerk, maar ik
vrees niet de enige oorzaak.
Ik ging eens neuzen bij de opleiding. ‘k Stak m’n vinger in de
lucht en de wind kwam uit de richting van de Media Academie.
De Media Academie biedt een menukaart.
Aan de hand van modules (waar ik als follow-up van een
basisopleiding, helemaal voor ben) kan je naar eigen inzicht en
ambitie een opleiding samenstellen.
Maar er is geen basis!
Er zijn alleen maar modules die voor iedereen die de knip
trekt, zonder vooropleiding openstaan.
In 14 dagen ben je cameraman en kan je (volgens de M.A.)
professioneel(!) reportages en documentaires maken.
Het kan nog gekker, sneller en goedkoper.
Wie programmatisch inzicht heeft (?) kan na 3 dagen (zonder
specifieke voorkennis) de markt op als DV-cameraman.
De brochure zegt, dat de cameraman/cursist, zo min mogelijk
afgeleid door technische kennis (logisch want daar voorziet de
opleiding niet in) zich kan concentreren op de journalistieke
inhoud en vormgeving. (journalistiek inzicht en vormgeving, is
voor de M.A. kennelijk net zo vanzelfsprekend als ademhalen.)
De M.A. maakt ‘t bij de regieopleiding minstens net zo bont.
De cursus ‘Itemregie on Camera’ duurt 6 dagen. Daarna ben
je, (volgens de brochure), in staat om zelfstandig een item te
produceren, het in samenwerking met een cameraman op te
nemen en ‘t grotendeels zelfstandig af te monteren. 
Meercamera-regie duurt 17 dagen, maar dan kan je ongeveer
alles, inclusief ’t knippen met je vingers.
Tja...!
’t Interesseert kennelijk niemand meer wie er cut roept en
waarom.
Belangrijker is aaibaarheid, je bereidheid tot het overdragen
van je rechten, dienstbaarheid en byzantinisme.
Dan verbaast ook het geklungel niet bij een prestigieus
programma als Buitenhof, waar men er na 16 jaar nog
steeds niet in slaagt, om personen aan tafel buiten beeld
te wisselen.
Bob Rooyens

 

 
 

Column
Broadcast Magazine website
21 juni 2013

Loose ends
A
Avro – A van Algemeen vervangen door Ambitie.
Omroep zonder gezichten. Teveel wisselende contacten.
Kro heeft Arie in de kast, Fons en Sven in ‘t Brandpunt, Derk
en Yvon op zoek. De Tros heeft André en Volendam. De Ncrv
een koddige rechter en Caroline Tensen. De Vara heeft veel
gezichten. De EO, Knevel, v.d. Brink en God en Max heeft
Jan Slagter, Jan Slagter en Jan Slagter.
Aanbevolen:
Four arguments for the elimination of television – Jerry Mander.
Amusing ourselves to Death – Neil Postman. Brainframes –
Derrick de Kerckhove. Nietzsche en Kant lezen de Krant –
Rob Wijnberg – en de niets en niemand ontziende biografie van
R. Heertje: Mark Rutte is lesbisch.
Adèle
Moordwijf. Na uitzending van Hoofdstuk I (1964),
http://www.bobrooyens.com/hoofdstuk_bg.html
waarin Adèle schitterde als protagonist, bezochten Jef de
Groot (producer) en ik de diva om Hoofdstuk II te
bespreken.
Heerlijk liggen rollen, staan, vliegen en stuiteren in die
geweldige lach van haar, totdat Jef iets zei, dat bij Adèle een
genadeloze woede veroorzaakte.
‘Steek jij die show maar in je reet!!!!’, schreeuwde ze naar hem.
Een paar jaar later gebeurde dat bijna letterlijk in Keulen waar
Dusty Springfield (ook een dame met pit) een forse
Produktionsleiter probeerde om te bouwen tot Wiener
Sängerknabe. Maar daarover bij gelegenheid meer.
Hoofdstuk II, was met Loesje Hamel en in III tot en met VI
werd het idee de protagonist.
B
Bnn – Kutje, pik, andijvie. Storm in een glas water. Dezelfde
gezichten, dezelfde noodrem. Establishment is de Lorelei aan
de horizon.
Bezuinigen – Met minder geld, in kortere tijd, met minder
mensen, meer produceren. (zie ook K – kwaliteit)
Bekritiseren – Kritiek is ontwikkeling. Tevreden mensen
willen geen verandering.
C
Cut – Er zijn er in dit vak, die denken dat het correct
uitspreken van het woord cut, voldoende is om jezelf
regisseur te noemen.
Misvatting!
Een regisseur is iemand die talent paart aan inzicht in zowel
programma als gereedschap. Hij/zij heeft een opvatting,
staat daarvoor met overtuiging en kan die overbrengen op
anderen. Voor mezelf heb ik programma-maken vastgelegd in
de 4c-Formula. De eerste C is het concept. (het wat!) De
tweede C is de content. (invulling van ‘het wat’) De derde C
geldt construction. (het hoe?) De vierde C carry out.
D
Draaien – Was vorige week, op een zonnige dag aan ’t draaien
op een fraaie waterplas. Verbrande kop, hooikoorts, tranende
ogen, natte neus, zonnesteek, à bout de souffle. Verder geen
probleem.
De - week is voorbij hier houdt het op.....
Bob Rooyens